De ban is eindelijk gebroken. De achtste partij in de WK-tweekamp tussen Magnus Carlsen en Sergey Karjakin is door de zwartspeler op sensationele wijze gewonnen. In de slotstelling combineert de uitdager een verre vrijpion op de damevleugel met een koningsaanval aan de andere kant van het bord. De zwarte dame en het paard grijpen beslissend in.
[White "Carlsen, Magnus"]
[Black "Karjakin, Sergey"]
[Result "0-1"]
[Event "New York"]
[Date "2016.11.21"]
[Round "8"]
1. d4 {Blijkbaar werkt het aanstekelijk als iemand van 1. e4 overstapt op 1.
d4. Carlsen doet het nu ook. [%emt 0:00:00]} Nf6 {[%emt 0:00:06]} 2. Nf3 {
[%emt 0:00:00]} d5 {[%emt 0:00:31]} 3. e3 {Geen zin in Slavische structuren
kennelijk. Hier wordt het aloude Collesysteem van stal gehaald. [%emt 0:00:00]}
e6 {[#] [%emt 0:03:01]} (3... Bf5 4. c4 c6 5. Nc3 {
zou weer een overgang naar het Slavisch betekenen.}) 4. Bd3 {[%emt 0:00:19]} c5
{[%emt 0:01:00]} 5. b3 {Dit is het kenmerk van wits opbouw. Hij wil met lopers
op b2 en d3 twee lopers gaan richten op de vijandelijke koningsstelling [%emt
0:00:24]} Be7 {[%emt 0:03:39]} 6. O-O {[%emt 0:01:14]} O-O {[%emt 0:00:06]} 7.
Bb2 {[%emt 0:01:41]} b6 {[#] [%emt 0:02:35]} 8. dxc5 {
Bijna nooit gespeeld. [%emt 0:11:58]} (8. Nbd2 Bb7 9. Ne5 {
zijn nog veel partijen mee.} (9. dxc5 bxc5 {
is bekend uit een partij Harikrishna-Ghaem Maghami, 2006.})) 8... Bxc5 {
Al een nieuwe zet. [%emt 0:00:19]} (8... bxc5 {
was nog gespeeld in Gonzalez Rodriguez - Cruz, 2010.}) 9. Nbd2 {[%emt 0:02:21]}
Bb7 {[%emt 0:01:07]} 10. Qe2 {[%emt 0:05:59]} Nbd7 {[%emt 0:01:02]} 11. c4 {
Zo wil hij de spanning in het centrum opvoeren. [%emt 0:03:17]} ({
Je kunt hier ook denken aan} 11. e4 {maar na} dxe4 12. Nxe4 Be7 {
staat zwart klaar om veel stukken af te ruilen.}) 11... dxc4 {[%emt 0:03:38]} (
{Een normale zet zou hier} 11... Qe7 {
zijn. Waarschijnlijk wilde Carlsen verder gaan met} 12. cxd5 Nxd5) 12. Nxc4 {
[%emt 0:00:00]} Qe7 {[#] [%emt 0:00:08]} 13. a3 $1 {Een subtiel zetje. Hij
dreigt natuurlijk ruimtevoordeel te krijgen met b3-b4. Dit dwingt daarom [%emt
0:12:16]} a5 {
af. Hierna is pion b6 en veld b5 enigszins verzwakt. [%emt 0:00:30]} 14. Nd4 {
Er wordt meteen op dit veld gespeeld. Van een eventuele aanval op dekoningsvleu
gel komt het niet meer... [%emt 0:03:14]} Rfd8 {[%emt 0:03:40]} 15. Rfd1 {
[%emt 0:00:17]} Rac8 {[%emt 0:07:33]} 16. Rac1 {Beide partijen hebben hun hele
legermacht in het spel gebracht. Het is nu zaak om een goed speelplan te
ontwerpen. [%emt 0:01:02]} Nf8 {[#] [%emt 0:02:55]} 17. Qe1 $5 {Een wat vreemde
zet. De bedoeling is om zijn loper van d3 terug te kunnen spelen naar f1.
Waarschijnlijk om een toren te kunnen ruilen. Susan Polger twittert hierover:
"All kidding aside, I have absolutely no idea why Qe1 :)" [%emt 0:00:00]} Ng6 {
[%emt 0:04:50]} 18. Bf1 {[%emt 0:00:39]} Ng4 {Karjakin maakt meteen gebruik
van het feit dat veld g4 niet bewaakt wordt. [%emt 0:08:03]} 19. Nb5 {
[#] [%emt 0:15:13]} Bc6 {Caruana liet weten in het livecommentaar niet onder
de indruk te zetten van deze manoeuvre in combinatie met de volgende zet.
[%emt 0:07:45]} ({Hier gaven de meeste commentatoren} 19... Qg5 $5 {
om wellicht het initiatief over te nemen.} 20. h3 N4e5 21. Nxe5 Nxe5 22. Rxd8+
Rxd8 {zou iets beter zijn voor zwart omdat} 23. f4 $2 {faalt op} Nf3+ 24. Kh1
Nxe1 25. fxg5 Nxg2 26. Bxg2 Bxg2+ 27. Kxg2 Rd2+) 20. a4 {[%emt 0:02:29]} Bd5 {
[%emt 0:22:24]} 21. Bd4 {
Zo hoopt wit druk te kunnen zetten op pion b6. [%emt 0:09:26]} Bxc4 {
[%emt 0:01:32]} 22. Rxc4 {[%emt 0:04:08]} Bxd4 {[%emt 0:08:41]} 23. Rdxd4 {
[%emt 0:05:14]} Rxc4 {[#] Een kritiek moment. [%emt 0:01:24]} 24. bxc4 {
Een zeer merkwaardige beslissing die algemeen bekritiseerd werd. Karjakins
commentaar hierop: "Of course if he takes with the rook he can never be worse
hiere, but he was playing for (the) win think". GM Stuart Conquest: "Not a
move Zukertort would have played". [%emt 0:04:10]} (24. Rxc4 N6e5 25. Rc7 Qf8)
24... Nf6 {[%emt 0:06:47]} 25. Qd2 {[%emt 0:05:46]} Rb8 {Dit was dus Magnus'
zijn bedoeling. Hij heeft met deze actie de d-lijn in handen genomen en hoewel
zijn loper niet zo best is op dit moment lijkt het er wel op dat hij een licht
initiatiefje heeft. [%emt 0:00:00]} 26. g3 {[%emt 0:02:07]} Ne5 {Hij wil graag
een paard naar de damevleugel omspelen. Veld c5 lonkt. [%emt 0:02:45]} 27. Bg2
{[%emt 0:00:03]} h6 {[%emt 0:07:52]} 28. f4 {[#] Hiermee gooit hij zijn eigen
koningsstelling een beetje open, maar het is wel duidelijk wie de lakens
uitdeelt nu. Karjakin had de indruk dat wit duidelijk beter stond hier. [%emt
0:04:18]} Ned7 {[%emt 0:02:10]} 29. Na7 $5 {Vanaf hier begint Carlsen een
beetje te gokken. Het paard komt op een mooi veld op c6 te staan, maar daar
staat tegenover dat hij pion a4 in de steek laat. [%emt 0:00:50]} Qa3 $1 {
[%emt 0:00:10]} 30. Nc6 {[%emt 0:01:32]} Rf8 {[#] Karjakin verklaarde na
afloop dat hij totaal niet wist wat hier gaande was. Het was in zijn ogen ook
een stelling waarin alles mogelijk was. Zeker gezien het feit dat beide
spelers heel kort in hun tijd zaten (allebei ongeveer 2 minuten). [%emt 0:00:
31]} 31. h3 {Daarom wil wit zijn koning eerst veilig opbergen. [%emt 0:02:09]}
({Zwart levert twee stukken voor een toren in, maar hij heeft uitstekend
gezien dat hij na} 31. Rxd7 Nxd7 32. Qxd7 Qxe3+ 33. Kf1 Qc1+ 34. Kf2 Qxc4 {
niet in de problemen is.}) 31... Nc5 {
Het is duidelijk dat pion a4 van het bord gaat. [%emt 0:01:12]} 32. Kh2 {
[%emt 0:00:10]} Nxa4 {[%emt 0:03:20]} 33. Rd8 {[%emt 0:03:00]} g6 {Een geschikt
zetje om de koning een veilig onderkomen te geven op g7. [%emt 0:00:17]} 34.
Qd4 {[%emt 0:00:57]} Kg7 {[#] [%emt 0:01:12]} 35. c5 $2 {Maar wat is dit? De
wereldkampioen offert een tweede pion. Wat heeft hij gezien? [%emt 0:00:58]}
Rxd8 $1 {[%emt 0:02:13]} 36. Nxd8 {[%emt 0:00:01]} Nxc5 {[%emt 0:00:28]} 37.
Qd6 {[#] Hij is alles aan het gokken; de dreiging is natuurlijk wel Dd6-e7.
Maar zelfs de 'superverdediger' Karjakin slaagt er niet in de juiste parade te
vinden. [%emt 0:00:13]} Qd3 $2 {Hij grijpt ook mis en nu slaat Carlsen ineens
toe met een aardige combinatie. De tijdnoodfase eist zijn tol voor beide
spelers. [%emt 0:00:20]} ({Met} 37... Qa4 $1 {
had hij de dreiging kunnen opvangen. Nu werkt} 38. Qe7 $2 {
helemaal niet meer vanwege} ({Wit had dan moeten gaan rommelen met} 38. g4 {
dat na} g5 $1 {gedoemd is te mislukken.}) 38... Qd7) 38. Nxe6+ $1 {
[%emt 0:00:19]} fxe6 {[%emt 0:00:59]} (38... Nxe6 $4 {
ging natuurlijk niet vanwege} 39. Qxd3) 39. Qe7+ {[%emt 0:00:02]} Kg8 {
[%emt 0:00:06]} 40. Qxf6 {De stelling is alweer in evenwicht. De zwarte
koningsstelling is kapot geslagen en deze factor weegt net zo zwaar als de
gevaarlijke vrijpionnen die hij heeft aan de andere kant van het bord. [%emt 0:
00:00]} a4 {[#] Karjakin dacht even tijdens de partij dat hij zou winnen omdat
wit geen schaakjes heeft. Maar na wits volgende zet kwam hij erachter dat dat
een illusie was. [%emt 0:01:23]} 41. e4 {
Zo win hij ook nog g6 met schaak. [%emt 0:01:51]} Qd7 {[%emt 0:08:33]} (41...
Nxe4 $2 {zou zelfs een vreselijke blunder betekenen na} 42. Qxg6+ Kf8 43. Bxe4
Qe2+ 44. Bg2 a3 {en nu wint} 45. f5 $1 exf5 46. Qd6+ Kg7 47. Qxa3) 42. Qxg6+ {
[%emt 0:01:58]} Qg7 {[%emt 0:00:05]} 43. Qe8+ {[%emt 0:00:08]} Qf8 {
[%emt 0:00:04]} 44. Qc6 {De zwarte pionnen zijn nog altijd sterk, maar de
witte dame staat heel dominant in zwarts stelling. [%emt 0:10:34]} Qd8 {
[%emt 0:04:48]} 45. f5 {
Wit moet de stelling hoe dan ook zien te openen. [%emt 0:00:00]} a3 {
[%emt 0:00:12]} 46. fxe6 {[#] [%emt 0:01:03]} Kg7 {Hij haalt het grapje met
Da8+ en dame neemt pion uit de stelling en laat het woord aan wit. Wat moet
Carlsen spelen? [%emt 0:00:13]} ({Op} 46... a2 {
zou wit (goede) winstkansen krijgen met} 47. e7 Qxe7 48. Qa8+ Kg7 49. Qxa2 {
Hij staat een pion voor en zijn loper wordt in deze open stellingwaarschijnlijk
beter dan het paard.}) 47. e7 {Hij geeft zijn voorste vrijpion om een andere
van zwart te kunnen veroveren. [%emt 0:07:19]} ({Mogelijk was ook} 47. Qb5 {
om in elk geval die gevaarlijke a-pion onder controle te krijgen. Eenmogelijke
variant is dan} Nxe6 48. Qb3 Qd6 49. e5 Qe7 50. Bd5 Nc7 51. e6 {
en remise lijkt de meest waarschijnlijke uitslag.}) 47... Qxe7 {[%emt 0:00:10]}
48. Qxb6 {Zo houdt hij die gevaarlijke rakker ook onder de duim. [%emt 0:00:07]
} Nd3 {Een mooie zet waarna zwart eigenlijk nooit meer kan verliezen. Het
paard komt als een vorst op veld e5 te staan. Gezien het latere verloop in de
partij zou je kunnen denken dat wit ergens van zijn pion op e4 afmoet. De
loper op g2 doet helemaal niets, vooral niet als er straks een paard op e5
voor zijn neus komt te staan. Dit was volgens mij het moment om van dat
'schadelijk materiaal' af te komen. [%emt 0:00:17]} (48... a2 $2 {faalt op} 49.
Qb2+) 49. Qa5 {[%emt 0:02:59]} ({Hier had} 49. e5 $1 {
hem een heleboel problemen kunnen besparen. Na} Nxe5 50. Bd5 {is de loper
behoorlijk actief. Hij houdt van afstand de a-pion tegen en aangezien zwart
geen veilige koningsstelling heeft, is elk verliesgevaar voor wit verdwenen.
Carlsen zal niet beseft hebben dat hij even later in onoverkomelijke problemen
dreigt te geraken.}) 49... Qc5 $1 {Hier was de uitdager heel tevreden over.
Zijn commentaar in de persconferentie: "After this move white is probably lost,
I believe". Dat lijkt een beetje overdreven, maar feit is wel dat zwart
opnieuw het beste van het spel heeft gekregen. Dat heeft vooral te maken met
het feit dat wits loper op g2 ineens een erg slecht stuk is geworden. [%emt 0:
03:18]} 50. Qa6 {[%emt 0:08:51]} Ne5 {Het is zwart gelukt om de blokkade te
bewerkstelligen. Het is een heel lastig te behandelen stelling voor wit, maar
vermoedelijk moet hij het wel kunnen houden. [%emt 0:00:23]} 51. Qe6 $4 {
Een verschrikkelijke zet die hem de kop kost. Na deze zet is het ineens gedaan
met de witspeler. [%emt 0:04:17]} ({Als hij schaakjes begint te geven met} 51.
Qb7+ Kf6 (51... Kg6 52. Qa6+ {is het niet duidelijk of zwart risicoloos op
winst kan spelen. Laten we eens een winstpoging wagen voor hem:} Kf7 53. Qb7+
Kf8 54. Qa8+ Ke7 55. Qb7+ Nd7 56. Qa6 {
Maar het is niet duidelijk hoe zwart Ã1/4berhaupt vorderingen zou kunnen maken.
}) 52. Qa6+ {en nu gaf Karjakin} Ke7 53. Qxh6 {met als idee} Qc3 54. Qg7+ Kd6 {
[#] waarna de koning naar b2 kan lopen. Dit soort lange koningsroutes zijn
zelfs voor de tegenwoordige engines te hoog gegrepen. Ik denk dat Karjakin
gelijk heeft dat zwart hier op winst staat, ook gezien het feit dat wit niets
heeft aan zijn loper. Een willekeurig voorbeeld:} 55. Qf8+ Kc7 56. Qe7+ Kc6 57.
Qe6+ Kb5 58. h4 Kb4 59. Qd6+ Kb3 60. Qd1+ Kb2 61. Qe2+ Kc1 62. Qf1+ Kc2 63.
Qf2+ Kb1 64. Qf1+ Qc1 65. Qb5+ Qb2 66. Qf1+ Kc2 67. Qe2+ Kc3 68. Qe3+ Nd3 {
en de schaakjes zijn op. De zwarte a-pion gaat ongehinderd naar de overkant.})
51... h5 $1 {Hiermee creÃ<